TYPY OKRĘTÓW
NAWODNYCH

Lotniskowce:

.:Centaur
.:Chakri Naruebet
.:Charles de Gaulle
.:Clemenceau
.:Enterprise
.:Giuseppe Garibaldi
.:Hermes
.:Invincible
.:John F. Kennedy
.:Kitty Hawk
.:Kuznetsov
.:Nimitz
.:Principe de Asturias
.:Sao Paulo
.:Viraat

Krążowniki:

.:Jeanne d'Arc
.:Kara
.:Kiev (Kijów)
.:Kirov
.:Slava
.:Ticonderoga
.:Vittorio Veneto

Niszczyciele:

.:Arleigh Burke
.:Atago
.:Audace
.:Cassard
.:Charles F. Adams
.:Delhi
.:Georges Leygues
.:Iroquois
.:Kashin
.:KDX-1
(Kwanggaeto-Daewang)
.:KDX-2
(Chungmugong Yi Sun-shin)
.:KDX-3
(Sejong-Daewang)
.:Keelung
.:Kidd
.:Kimon
.:Kongou
.:Lanzhou
.:Luda
.:Luhai
.:Luhu
.:Luigi Durand de la Penne
.:Lujang
.:Lutjens
.:Maraseti
.:Perth
.:Rajput
.:Sheffield
.:Sovremenny
.:Spruance
.:Suffren
.:Tourville
.:Tribal
.:Udaloy (Udałoj)

Fregaty:

.:Adelaide
.:Al Madinah
.:Al Riyadh
.:Almirante Brown
.:Álvaro de Bazán
.:Anzac
.:Aradu
.:Artigliere
.:Barbaros
.:Brahmaputra
.:Brandenburg
.:Bremen
.:Broadsword
.:Cheng Kung
.:De Zeven Provincien
.:Duke
.:Elli
.:Floreal
.:Fridtjof Nansen
.:Godavari
.:Halifax
.:Hydra
.:Jacob van Heemskerck
.:Jianghu
.:Jiangwei
.:Kang Ding
.:Karel Doorman
.:Kortenaer
.:Krivak
.:La Fayette
.:Lekiu
.:Lupo
.:Maestrale
.:Naresuan
.:Neustrashimy (Nieustraszimyj)
.:Niteroi
.:Oliver Hazard Perry
.:Sachsen
.:Santa María
.:Soldati
.:Talwar
.:Thetis
.:Tromp
.:Ulsan
.:Valour
.:Vasco da Gama
.:Venti
.:Wielingen
.:Yavuz

Korwety:

.:Niels Juel
.:Visby

xGM-109 Tomahawk

| opis | Tactical Tomahawk | dane taktyczno-techniczne | rysunki |

ostatnia aktualizacja: 16.06.2010 r.

TACTICAL TOMAHAWK:

Pociski manewrujące
xGM-109E Tactical Tomahawk:

        W 1994 roku firma Hughes Missile Systems Company (obecnie Raytheon Missile Systems) rozpoczęła zakrojony na szeroką skalę program badawczy nad kolejną generacją pocisków Tomahawk Block IV. Znany on był jako TBIP (Tomahawk Baseline Improvement Program), a jego głównym celem było stworzenie pocisku, łączącego w sobie możliwości rakiet przeznaczonych do niszczenia okrętów nawodnych (TASM) i celów lądowych (TLAM). Nowa konstrukcja miała nosić oznaczenie xGM-109E TMMM (Tomahawk Multi-Mode Missile) i w porównaniu do poprzednich odmian miała charakteryzować się większą elastycznością, celnością i siłą rażenia. Podstawą do osiągnięcia tych wszystkich założeń była wymiana systemu naprowadzania, nawigacji, kontroli i komputera pokładowego, połączona z udoskonaleniem okrętowego systemu kierowania ogniem.
        W zakresie systemu naprowadzania rozważane były dwie opcje, które pozwalały na spełnienie oczekiwań związanych z wielozadaniowością pocisków. Pierwsze rozwiązanie zakładało, że układ naprowadzania wyposażony zostanie w urządzenie obserwacji w podczerwieni FLIR (Forward-Looking InfraRed), umożliwiające pasywne poszukiwanie i śledzenie celów nawodnych i lądowych, przy czym przed startem w komputerze pokładowym musiał być zaprogramowany obraz celu. Druga opcja zakładała wykorzystanie aktywnego, radarowego systemu naprowadzania, dzięki czemu pociski mogły w sposób autonomiczny lokalizować cel, nie potrzebując do tego wcześniej zaprogramowanych danych o obiekcie. W kwestii nawigacji zamierzano zainstalować unowocześniony odbiornik i procesor przetwarzający sygnały otrzymywane z satelitarnego systemu nawigacyjnego GPS-NAVSTAR (Global Positioning System – NAVigation Signal Timing And Ranging). Dodatkowym elementem względem poprzednich odmian pocisków miała być satelitarna linia transmisji danych (wykorzystująca pasmo o ultra wysokiej częstotliwości UHF - Ultra High Frequency), pozwalająca na otrzymywanie komend do zmiany kursu w czasie lotu. Miała być ona wykorzystywana także do przekazywania informacji o aktualnym statusie pocisków oraz danych zebranych przez system BDI (Battle Damage Indication) z obszaru, pola walki, nad którym pocisk przelatywał. Kolejną zmianą w porównaniu do poprzednich odmian było zastosowanie zupełnie nowego silnika turboodrzutowego firmy Teledyne Turbine Engines model J402-CA-401. Planowano, że ładunek bojowy rakiet xGM-109E TMMM będzie taki sam jak w pociskach trzeciej generacji Tomahawk Block III w odmianie xGM-109c TLAM-C (Tomahawk Land Attack Missile - Conventional). Pojawiła się także propozycja stworzenia wersji xGM-109H THTP (Tomahawk Hard Target Penetrator), która miała być wyposażona w głowicę zaprojektowaną specjalnie do niszczenia silnie umocnionych celów.
        Wszystkie planowane zmiany w serii Tomahawk Block IV dawały pociskom nowe możliwości, takie jak zmiana celu w czasie lotu, co pozwalało na lepszą koordynację wystrzelonych rakiet z aktualnie prowadzonymi działaniami. Spodziewano się, że pociski wejdą do służby około 2000 roku, jednak w 1996 roku projekt został skasowany na skutek zbyt dużych kosztów, które należałoby ponieść przy modernizacji istniejących pocisków do standardu xGM-109E/H TMMM/THTP. Ostatecznie program stworzenia czwartej generacji Tomahawk Block IV, wraz z oznaczeniami xGM-109E/H, przeniesiony został do projektu Tactical Tomahawk.
        Program Tactical Tomahawk, czasem określany także jako TacTom, pierwszy raz zaproponowany został w 1998 roku przez firmę Raytheon (Raytheon Missile Systems), jako niskokosztowy następca anulowanego projektu TBIP. Głównym celem programu było stworzenie wielozadaniowych pocisków zdolnych do niszczenia celów nawodnych i lądowych, będących o połowę tańszymi od serii Tomahawk Block IV, dzięki czemu byłoby można uruchomić masową produkcję. Nowe rakiety miały w pełni odpowiadać wymaganiom, które sformułowane zostały przez marynarkę wojenną na bazie doświadczeń wyniesionych z wojny przeciwko Irakowi w Zatoce Perskiej w latach 1990 - 1991. Przy długim czasie przelotu do celu konieczna była możliwość przeprogramowania trasy pocisku w czasie lotu oraz wyznaczenie innego obiektu do zniszczenia. W razie odwołania ataku powinna być sposobność anulowania celu i wydanie komendy dyżurowania w określonym rejonie, aż do czasu otrzymania kolejnych instrukcji. Co więcej, nowe rakiety powinny być zdolne do niszczenia obiektów mobilnych, w tym okrętów nawodnych.
        Początkowo pociski serii Tactical Tomahawk znane były jako wersja Block V, jednak później przejęte zostało oznaczenie Block IV z programu TBIP. Jednocześnie same rakiety otrzymały oznaczenie xGM-109E Tactical Tomahawk lub Tomahawk Block IV. W lutym i kwietniu 2002 roku przeprowadzono pierwsze testy naziemne, które zakończyły się sukcesem. W sierpniu tego samego roku odbył się pierwszy lot testowy, a w listopadzie 2002 roku przeprowadzono pierwsze wystrzelenie z okrętu podwodnego. Miesiąc wcześniej, w październiku 2002 roku, z firmą Raytheon Missile Systems podpisany został kontrakt na dostarczenie przedprodukcyjnej serii pocisków xGM-109E Tactical Tomahawk. Rakiety te oficjalnie osiągnęły gotowość operacyjną w maju 2004 roku wraz z ich instalacją na niszczycielu USS Stethem (DDG 63). W sierpniu 2004 roku z firmą Raytheon Missile Systems zawarto umowę na rozpoczęcie pełnoskalowego wytwarzania produkcyjnej wersji pocisków xGM-109E Tactical Tomahawk. W tym samym roku rządy Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii osiągnęły porozumienie w sprawie sprzedaży rakiet serii Tomahawk Block IV, które weszły do służby w brytyjskiej flocie w marcu 2008 roku.
        Konstrukcja, wygląd i rozmiar kadłuba pocisków model xGM-109E Tactical Tomahawk jest identyczny z tym stosowanym w poprzednich odmianach rakiet, jednakże w odróżnieniu od nich wykonany został z lżejszych materiałów, a liczba sterów w tylnej części zredukowana została do trzech. Zastosowanie lżejszego budulca i zmniejszenie ilości powierzchni sterowych przyczyniło się do zmniejszenia wagi całej konstrukcji. Uniemożliwiło to jednak wystrzeliwanie z wyrzutni torpedowych okrętów podwodnych i jedynie jednostki wyposażone w wyrzutnie VLS mogły być uzbrojone w te pociski. Po zakupie serii Tactical Tomahawk przez Wielką Brytanię rozpoczęły się zakończone sukcesem wspólne amerykańsko-brytyjskie prace nad dostosowaniem konstrukcji do odpalania z wyrzutni torpedowych. Dzięki temu rakiety serii Tactical Tomahawk mogły znaleźć się na uzbrojeniu brytyjskich okrętów podwodnych typu Astute.
        Przed odpaleniem w komputerze pokładowym rakiet model xGM-109E Tactical Tomahawk można zaprogramować kilkanaście wariantów tras przelotu i 15 różnych celów. Dzięki satelitarnej linii transmisji danych, wykorzystującej pasmo o ultra wysokiej częstotliwości UHF, w czasie lotu możliwe jest przesłanie komendy wybierającej dany obiekt do zniszczenia oraz uaktualnienie jego koordynatów. Lecąc w kierunku celu wykorzystywany jest inercyjny system nawigacyjny oraz system GPS-NAVSTAR, a w fazie ataku uruchamia się układ model AN/DXQ-1 DSMAC 2A. Otrzymał on unowocześnione oprogramowanie, które pozwala na przerwanie ataku w przypadku występowania dużych różnic między przekazywanym do komputera pokładowego obrazem celu a zaprogramowanym przed startem obrazem porównawczym. W takim wypadku pocisk wraca do wcześniej wyznaczonej strefy dozorowania i czeka na kolejne instrukcje. Satelitarną linią transmisji danych można także nakazać pociskowi model xGM-109E Tactical Tomahawk lot do punktów wyznaczonych koordynatami z satelitarnego systemu nawigacyjnego GPS-NAVSTAR. Tym samym rakieta może pełnić funkcje zwiadowcze, zbierając informacje z pola walki za pomocą systemu BDI i wysyłając je satelitarną linią transmisji danych. Za elementami systemu naprowadzania i komputerem pokładowym serii xGM-109E Tactical Tomahawk umieszczona została głowica burząca model WDU-36/B o wadze 340 kilogramów. Taki sam ładunek wykorzystywany był w rakietach model xGM-109C TLAM-c w standardzie Tomahawk Block III. Był on mniejszy od wcześniej stosowanego modelu WDU-25/B, co pozwalało na umieszczenie za nim dodatkowego zbiornika na paliwo gazowe dla silnika turbowentylatorowego.
        Oryginalnie zakładano, że pociski serii xGM-109E Tactical Tomahawk napędzane będą turboodrzutowym silnikiem firmy Teledyne Turbine Engines model J402-CA-401, który przewidywany był w konstrukcji projektowanej w ramach programu TBIP. Ostatecznie zdecydowano się na wykorzystanie turbowentylatorowego silnika firmy Williams International model F415-WR-400. ma on prostszą konstrukcję, a co za tym idzie jego montaż wymagał mniejszych nakładów finansowych, co było istotne z punktu widzenia programu TacTom, który miał być tańszą alternatywą dla projektu TBIP. Chociaż nakłady finansowe mogły być mniejsze, to decyzja o zmianie napędu spowodowała wydłużenie prac projektowych nad pociskami model xGM-109E Tactical Tomahawk. Ostatnim elementem systemu napędowego, podobnie jak w przypadku poprzednich odmian pocisków, był na paliwo stałe firmy Atlantic Research Corporation model Mk 106, który odłączany był po 12 sekundach pracy.
        W maju 1999 roku z firmą Raytheon Missile Systems podpisany został kontrakt na opracowanie modyfikacji pocisków serii xGM-109E Tactical Tomahawk, polegającej na zastosowaniu głowicy penetracyjnej. Nowe rakiety otrzymały oznaczenie xGM-109H TTPV (Tactical Tomahawk Penetrator Variant), które podobnie jak w poprzednim przypadku zaczerpnięte zostało z programu TBIP. Pierwszy próbny lot serii xGM-109H TTPV odbył się w marcu 2003 roku, a cały program testowy dobiegł końca w maju tego samego roku. najprawdopodobniej w 2005 roku pociski te znalazły się w służbie w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych.
        Rakiety serii xGM-109H TTPV są identyczne z modelem xGM-109E Tactical Tomahawk. Jedyną różnicą jest zastosowanie głowicy penetracyjnej model WDU-43/B, która służy do niszczenia podziemnych lub silnie umocnionych celów, takich jak magazyny broni masowego rażenia. Ładunek ten ma większe gabaryty niż model WDU-36/B, dlatego w przedniej części pocisków nie znalazło się miejsce dla dodatkowego zbiornika na paliwo gazowe dla silnika turbowentylatorowego. Z tego względu zasięg rażenia jest mniejszy i wynosi około 665 mil morskich, czyli 1200 kilometrów. W przypadku serii xGM-109E Tactical Tomahawk jest to 890 mil morskich, czyli 1600 kilometrów.
        Pociski manewrujące powstałe w ramach programu TacTom dają znacznie większe możliwości operacyjne niż poprzednie odmiany rakiet. Na szczególną uwagę zasługuje zastosowanie naprowadzania komendowego oraz wybór celu w czasie lotu. Obie te cechy mają bardzo duże znaczenie, gdyż pociski serii xGM-109 Tactical Tomahawk charakteryzują się dużym zasięgiem, co oznacza że czas przelotu do celu jest długi. W tym czasie zmianie może ulec aktualna sytuacja taktyczna na polu walki, a co za tym idzie inne obiekty nagle mogą mieć wyższy priorytet do zniszczenia. Seria powstała w ramach projektu TacTom pozwala na szybkie dostosowanie się do zmiennego teatru działań wojennych, oferując dużą elastyczność wykorzystania i precyzję ataku. Pociski manewrujące model xGM-109E Tactical Tomahawk oraz xGM-109H TTPV mają duży wpływ na rozszerzenie potencjału bojowego okrętów nawodnych i podwodnych, na których zostały one umieszczone. Dzięki nim nie tylko lotniskowce i samoloty z nich startujące mogą przeprowadzić uderzenie w głąb terytorium wroga, ale także inne jednostki floty.

TYPY OKRĘTÓW
PODWODNYCH

Myśliwskie
okręty podwodne:

.:Agosta
.:Amethyste
.:Galerna
.:Han
.:Los Angeles
.:Ming
.:Romeo
.:Rubis
.:Seawolf
.:Song
.:Swiftsure
.:Trafalgar
.:Upholder
.:Victoria
.:Walrus
.:Zeeleeuw

Balistyczne
okręty podwodne:

.:Benjamin Franklin
.:Delta
.:Ethan Allen
.:George Washington
.:Hotel
.:Jin
.:L'Inflexible
.:Lafayette
.:Le Redoutable
.:Le Triomphant
.:Ohio
.:Resolution
.:Typhoon (Tajfun)
.:Vanguard
.:Xia
.:Yankee (Jankes)


UZBROJENIE

Rakiety balistyczne
typu SLBM:

.:JL (Ju Lang)
.:Polaris
.:Poseidon
.:Seria M
.:SS-N-4 Sark
.:SS-N-5 Sark
.:SS-N-6 Serb
.:SS-N-8 Sawfly
.:SS-N-17 Snipe
.:SS-N-18 Stingray
.:SS-N-20 Sturgeon
.:SS-N-23 Skiff
.:Trident

Rakiety
przeciwokrętowe:

.:Hsiung Feng
.:Naval Strike Missile
.:SSM-1B
.:SSM-700K Hae Sung
.:xGM-84 Harpoon

Pociski manewrujące:

.:Hyunmoo III
.:xGM-109 Tomahawk

Rakietotorpedy:

.:ASROC
.:Hong Sahng-uh
.:SUBROC

Torpedy:

.:Mk 44
.:Mk 46
.:Mk 50 Barracuda
.:Mk 54 MAKO
.:MU 90 Impact
.:Stingray

Rakiety
przeciwlotnicze:

.:Evolved Sea Sparrow
.:Rolling Airframe Missile
.:Sea Sparrow
.:Standard Missile

Zestawy obrony
bezpośredniej CIWS:

.:Meroka
.:Mk 15 Phalanx
.:SGE-30 Goalkeeper

Amunicja:

.:BTERM
.:EX-171 (Mk 171)
.:Vulcano


RÓŻNE ARTYKUŁY

.:Forty-one for freedom
.:Koncepcja MEKO
.:Projekt 621
(typ Gawron)
.:Radary serii
BridgeMaster E
.:SSBN-X
.:US Navy SLBM
.:Wypadki i awarie SSBN


INNE

.:Strona główna
.:Linki

Współczesne okręty wojenne
Copyright © Mateusz Ossowski