TYPY OKRĘTÓW
NAWODNYCH

Lotniskowce:

.:Centaur
.:Chakri Naruebet
.:Charles de Gaulle
.:Clemenceau
.:Enterprise
.:Giuseppe Garibaldi
.:Hermes
.:Invincible
.:John F. Kennedy
.:Kitty Hawk
.:Kuznetsov
.:Nimitz
.:Principe de Asturias
.:Sao Paulo
.:Viraat

Krążowniki:

.:Jeanne d'Arc
.:Kara
.:Kiev (Kijów)
.:Kirov
.:Slava
.:Ticonderoga
.:Vittorio Veneto

Niszczyciele:

.:Arleigh Burke
.:Atago
.:Audace
.:Cassard
.:Charles F. Adams
.:Delhi
.:Georges Leygues
.:Iroquois
.:Kashin
.:KDX-1
(Kwanggaeto-Daewang)
.:KDX-2
(Chungmugong Yi Sun-shin)
.:KDX-3
(Sejong-Daewang)
.:Keelung
.:Kidd
.:Kimon
.:Kongou
.:Lanzhou
.:Luda
.:Luhai
.:Luhu
.:Luigi Durand de la Penne
.:Lujang
.:Lutjens
.:Maraseti
.:Perth
.:Rajput
.:Sheffield
.:Sovremenny
.:Spruance
.:Suffren
.:Tourville
.:Tribal
.:Udaloy (Udałoj)

Fregaty:

.:Adelaide
.:Al Madinah
.:Al Riyadh
.:Almirante Brown
.:Álvaro de Bazán
.:Anzac
.:Aradu
.:Artigliere
.:Barbaros
.:Brahmaputra
.:Brandenburg
.:Bremen
.:Broadsword
.:Cheng Kung
.:De Zeven Provincien
.:Duke
.:Elli
.:Floreal
.:Fridtjof Nansen
.:Godavari
.:Halifax
.:Hydra
.:Jacob van Heemskerck
.:Jianghu
.:Jiangwei
.:Kang Ding
.:Karel Doorman
.:Kortenaer
.:Krivak
.:La Fayette
.:Lekiu
.:Lupo
.:Maestrale
.:Naresuan
.:Neustrashimy (Nieustraszimyj)
.:Niteroi
.:Oliver Hazard Perry
.:Sachsen
.:Santa María
.:Soldati
.:Talwar
.:Thetis
.:Tromp
.:Ulsan
.:Valour
.:Vasco da Gama
.:Venti
.:Wielingen
.:Yavuz

Korwety:

.:Niels Juel
.:Visby

Seria M

| M-1 | M-2 / M-20 | M-4A / M-4B | M-45 | M-5 / M-51 | dane taktyczno-techniczne | rysunki |

ostatnia aktualizacja: 15.04.2006 r.

M-2 / M-20:

Rakiety balistyczne w wersji M-20:

        Drugą i trzecią generacją francuskich rakiet wystrzeliwanych z okrętów podwodnych typu SLBM (Submarine-Launched Ballistic Missile), we Francji określanych jako MSBS (Mer-Sol Balistique Strategique), były odpowiednio pociski model M-2 oraz M-20. Podobnie jak w przypadku M-1 za cały program budowy odpowiadała firma EADS Space Transportation, wchodząca w skład firmy EADS (European Aeronautic Defence and Space company). Z kolei podwykonawcą zostało konsorcjum G2P (w jego skład wchodziła firma Snecma Propulsion Solide oraz firma SNPE Materiaux Energentiques), mające dostarczyć silniki.
        Rakiety model M-1 weszły do służby w marynarce wojennej Francji w 1971 roku, jednak już w trzy lata później zostały zastąpione przez M-2. Powodem takiej sytuacji był dość mały zasięg pierwszej generacji pocisków z serii M, który wynosił około 2500 kilometrów. Powstanie rakiet model M-2 było w zasadzie podyktowane tylko i wyłącznie chęcią posiadania przez francuską flotę pocisków o większym zasięgu. Z tego względu, nie licząc zasięgu, M-2 praktycznie niczym nie różni się od M-1. Nieco inaczej ma się sprawa w przypadku M-20. Powstanie tej wersji, opartej na konstrukcji M-2 i niczym od niej się nie różniącej, podyktowane było chęcią zwiększenia mocy głowicy jądrowej. Tym samym rakiety te miały stać się jądrem francuskich morskich sił nuklearnych.
        Jako że do opracowania rakiet model M-2 wykorzystano plany konstrukcyjne M-1, program testowy nie obejmował startów z wyrzutni lądowych, a jedynie z okrętu podwodnego. Pierwsza próba pocisku model M-2 odbyła się w 1973 roku. Odpalenie rakiety dokonane zostało w Zatoce Biskajskiej w pobliżu Centrum Testowego Broni Specjalnej w Biscarosse. Łącznie wykonano trzy testy, z których ostatni miał miejsce w lipcu 1973 roku. Oficjalnie rakiety model M-2 weszły do służby w marynarce wojennej Francji w 1974 roku. Pierwszym okrętem, który je otrzymał był "Le Foudroyant" (S 610), nalezący do typu Le Redoutable. Pociski model M-2 wchodziły w skład arsenału francuskiej floty aż do 1991, kiedy ze służby wycofana została ostatnia jednostka typu Le Redoutable, będąca w nie uzbrojona.
        Tak samo jak w przypadku M-2, loty testowe M-20 ograniczyły się tylko do startów z okrętu podwodnego. Przeprowadzano je w Zatoce Biskajskiej w pobliżu Biscarosse. Pierwsza próba odbyła się w czerwcu 1974 roku, natomiast druga w kwietniu 1976 roku. Rakiety model M-2 weszły do służby w marynarce wojennej Francji w 1977 roku. Pierwszą jednostką wyposażoną w te pociski był okręt "L'Indomptable" (s 613), należący do typu Le Redoutable. W linii rakiety M-20, podobnie jak M-2, pozostały do 1991 roku.
       Podobnie jak rakiety model M-1, druga i trzecia generacja pocisków miała konstrukcję dwustopniową na paliwo stałe. Gabaryty również pozostały bez zmian. Długość całkowita wynosiła 10,67 metra, natomiast średnica 1,5 metra. Różnica pojawiała się dopiero przy zasięgu. Pociski M-1 mogły przelecieć 1390 mil morskich, czyli około 2500 kilometrów. W przypadku M-2 oraz M-20 zasięg udało się zwiększyć do 1660 mil morskich, czyli około 3000 kilometrów. Waga pocisków drugiej i trzeciej generacji równa była 20000 kilogramów, czyli tyle samo ile masa M-1.
       Konstrukcja M-2 oraz M-20 była właściwie identyczna z M-1. Pierwszy stopień złożony był z silnika model SEP 904 i zbiorników na paliwo stałe. Gazy wylotowe odprowadzane były przez cztery dysze, które wyposażone były w pierścieniowe zawieszenia przegubowe, pozwalające im zmieniać wektory gazów, a tym samym kontrolować trajektorię lotu. Silnik pierwszego stopnia pracował przez 55 sekund aż do momentu wyczerpania paliwa. Drobna różnica, mająca wpływ na poprawę zasięgu, znalazła się w drugim stopniu. W porównaniu z rakietami model M-1 zastosowany został mocniejszy silnik model Rita II. Wyposażony on był w jedną obrotową dyszę z systemem TVC (Thrust Vector Control). Silnik drugiego stopnia, po odłączeniu się pierwszego członu, pracował przez 58 sekund i dostarczał konstrukcję na orbitę. Tam rozpoczynała się faza swobodnego lotu, która dostarczała głowicę bojową nad wyznaczony cel. Nie licząc silnika, całe wyposażenie drugiego członu rakiet M-2 i M-20 pozostało bez zmian w stosunku do M-1. Znajdowały się tam wszystkie urządzenia pokładowe, w tym inercyjny (bezwładnościowy) system naprowadzania, który dawał celność rzędu 1000 metrów. Na samym dziobie umiejscowiona została kapsuła z ładunkiem bojowym.
       Rakiety model M-2 przenoszą jedną głowicę jądrową model MR-41 o mocy 500 kiloton. Waży ona 700 kilogramów i jest identyczna z tą, jaką zastosowano w pociskach w wersji M-1. Trzecia generacja M-20 wyposażona została w ładunek termojądrowy model TN-60 o mocy 1,2 megatony. Prace nad tą głowicą rozpoczęły się co najmniej w 1968 roku i ostatecznie dobiegły końca w 1976 roku, kiedy pierwszy ładunek przekazany został marynarce wojennej. Oficjalnie wszedł on do służby na początku 1977 roku wraz z rakietą M-20 i był pierwszą głowicą termojądrową w francuskim arsenale. W krótkim czasie po przekazaniu ładunku flocie, pod koniec 1977 roku głowica model TN-60 zaczęła być zastępowana przez udoskonaloną wersję TN-61, która miała zredukowaną masę. Ważyła ona 275 - 375 kilogramów, natomiast wraz z kapsułą ją przenoszącą 700 kilogramów. Zmniejszenie masy głowicy pozwoliło na zastosowanie dodatkowych kapsuł RV (Reentry Vehicle), które stanowiły wabiki dla systemów anty balistycznych. System ten dawał już pewną namiastkę rozwiązania MRV (Multiple Reentry Vehicle), który pozwala jednaj rakiecie zaatakować cel kilkoma głowicami. Francuska Komisji Energii Atomowej CEA (Commissariat a l'Energie Atomique) nie zdołała przekazać flocie wystarczającej liczby ładunków TN-61, by wyposażyć w nie wszystkie rakiety model M-20. Z tego względu niektóre z pocisków wyposażone były w wersję TN-60. Kapsuła z ładunkiem bojowym rakiet model M-20 przenosiła także systemy ułatwiające penetrację wrogiego terytorium.
       Ocena rakiet drugiej i trzeciej generacji wykorzystywanych przez marynarkę wojenną Francji jest podobna jak pocisków pierwszej wersji M-1. Bardzo mała celność uniemożliwiała wykorzystanie ich do niszczenia umocnionych podziemnych silosów rakiet interkontynentalnych ICBM (InterContinental Ballistic Missile), mimo że siła głowic była wystarczająca do eliminacji tego typu celów. Z tego względu można je było użyć tylko do niszczenia miast. Dlatego nie były one idealną bronią przeznaczoną do odpowiedzi na pierwsze uderzenie wroga, również ze względu na relatywnie mały zasięg, biorąc pod uwagę położenie geograficzne potencjalnych wrogów, takich jak Chiny lub ówczesny Związek Radziecki. Należy jednak przyznać, że zasięg pocisków M-2 oraz M-20, w przeciwieństwie do M-1, dawał większe pole manewru, gdyż pozwalał okrętom podwodnym na patrolowanie obszerniejszego akwenu, co zmuszało przeciwnika do poszukiwania jednostek balistycznych na znacznie większym obszarze. Zwiększało to bezpieczeństwo i żywotność całego francuskiego systemu strategicznego. Ze względu na zasięg 3000 kilometrów rakiety M-2 i M-20 nie były klasyfikowane jako ICBM, a jako pociski średniego zasięgu IRBM (Intermediate-Range Ballistic Missile).
       Ograniczone możliwości wykorzystania M-2 i M-20 jako środka odwetowego zmusiły do traktowania ich jako broni pierwszego uderzenia. Jednak tutaj też pojawiły się trudności związane z zasięgiem, gdyż by razić ważne cele na terenie potencjalnych wrogów okręty typu Le Redoutable musiały nieco zbliżyć się do wybrzeży Chin lub Związku Radzieckiego. Co więcej mała celność uniemożliwiała niszczenie podziemnych wyrzutni rakiet interkontynentalnych, co dawało zaatakowanemu państwu możliwość wyprowadzenia kontrataku. Z tego względu rakiety model M-2 i M-20 sprawdzałyby się najlepiej jako broń drugiego uderzenia, mająca dobić wroga.

TYPY OKRĘTÓW
PODWODNYCH

Myśliwskie
okręty podwodne:

.:Agosta
.:Amethyste
.:Galerna
.:Han
.:Los Angeles
.:Ming
.:Romeo
.:Rubis
.:Seawolf
.:Song
.:Swiftsure
.:Trafalgar
.:Upholder
.:Victoria
.:Walrus
.:Zeeleeuw

Balistyczne
okręty podwodne:

.:Benjamin Franklin
.:Delta
.:Ethan Allen
.:George Washington
.:Hotel
.:Jin
.:L'Inflexible
.:Lafayette
.:Le Redoutable
.:Le Triomphant
.:Ohio
.:Resolution
.:Typhoon (Tajfun)
.:Vanguard
.:Xia
.:Yankee (Jankes)


UZBROJENIE

Rakiety balistyczne
typu SLBM:

.:JL (Ju Lang)
.:Polaris
.:Poseidon
.:Seria M
.:SS-N-4 Sark
.:SS-N-5 Sark
.:SS-N-6 Serb
.:SS-N-8 Sawfly
.:SS-N-17 Snipe
.:SS-N-18 Stingray
.:SS-N-20 Sturgeon
.:SS-N-23 Skiff
.:Trident

Rakiety
przeciwokrętowe:

.:Hsiung Feng
.:Naval Strike Missile
.:SSM-1B
.:SSM-700K Hae Sung
.:xGM-84 Harpoon

Pociski manewrujące:

.:Hyunmoo III
.:xGM-109 Tomahawk

Rakietotorpedy:

.:ASROC
.:Hong Sahng-uh
.:SUBROC

Torpedy:

.:Mk 44
.:Mk 46
.:Mk 50 Barracuda
.:Mk 54 MAKO
.:MU 90 Impact
.:Stingray

Rakiety
przeciwlotnicze:

.:Evolved Sea Sparrow
.:Rolling Airframe Missile
.:Sea Sparrow
.:Standard Missile

Zestawy obrony
bezpośredniej CIWS:

.:Meroka
.:Mk 15 Phalanx
.:SGE-30 Goalkeeper

Amunicja:

.:BTERM
.:EX-171 (Mk 171)
.:Vulcano


RÓŻNE ARTYKUŁY

.:Forty-one for freedom
.:Koncepcja MEKO
.:Projekt 621
(typ Gawron)
.:Radary serii
BridgeMaster E
.:SSBN-X
.:US Navy SLBM
.:Wypadki i awarie SSBN


INNE

.:Strona główna
.:Linki

Współczesne okręty wojenne
Copyright © Mateusz Ossowski