TYPY OKRĘTÓW
NAWODNYCH

Lotniskowce:

.:Centaur
.:Chakri Naruebet
.:Charles de Gaulle
.:Clemenceau
.:Enterprise
.:Giuseppe Garibaldi
.:Hermes
.:Invincible
.:John F. Kennedy
.:Kitty Hawk
.:Kuznetsov
.:Nimitz
.:Principe de Asturias
.:Sao Paulo
.:Viraat

Krążowniki:

.:Jeanne d'Arc
.:Kara
.:Kiev (Kijów)
.:Kirov
.:Slava
.:Ticonderoga
.:Vittorio Veneto

Niszczyciele:

.:Arleigh Burke
.:Atago
.:Audace
.:Cassard
.:Charles F. Adams
.:Delhi
.:Georges Leygues
.:Iroquois
.:Kashin
.:KDX-1
(Kwanggaeto-Daewang)
.:KDX-2
(Chungmugong Yi Sun-shin)
.:KDX-3
(Sejong-Daewang)
.:Keelung
.:Kidd
.:Kimon
.:Kongou
.:Lanzhou
.:Luda
.:Luhai
.:Luhu
.:Luigi Durand de la Penne
.:Lujang
.:Lutjens
.:Maraseti
.:Perth
.:Rajput
.:Sheffield
.:Sovremenny
.:Spruance
.:Suffren
.:Tourville
.:Tribal
.:Udaloy (Udałoj)

Fregaty:

.:Adelaide
.:Al Madinah
.:Al Riyadh
.:Almirante Brown
.:Álvaro de Bazán
.:Anzac
.:Aradu
.:Artigliere
.:Barbaros
.:Brahmaputra
.:Brandenburg
.:Bremen
.:Broadsword
.:Cheng Kung
.:De Zeven Provincien
.:Duke
.:Elli
.:Floreal
.:Fridtjof Nansen
.:Godavari
.:Halifax
.:Hydra
.:Jacob van Heemskerck
.:Jianghu
.:Jiangwei
.:Kang Ding
.:Karel Doorman
.:Kortenaer
.:Krivak
.:La Fayette
.:Lekiu
.:Lupo
.:Maestrale
.:Naresuan
.:Neustrashimy (Nieustraszimyj)
.:Niteroi
.:Oliver Hazard Perry
.:Sachsen
.:Santa María
.:Soldati
.:Talwar
.:Thetis
.:Tromp
.:Ulsan
.:Valour
.:Vasco da Gama
.:Venti
.:Wielingen
.:Yavuz

Korwety:

.:Niels Juel
.:Visby

Typ Yankee (SSBN)

| opis | modernizacje | dane taktyczno-techniczne | rysunki | lista okrętów |

ostatnia aktualizacja: 15.09.2006 r.

MODERNIZACJE:

Okręt w wersji Yankee II:

Okręty w wersji Yankee Notch:

Okręt w wersji Yankee Stretch:

Okręt w wersji Yankee Pod:

        Zaczynając od 1979 roku, a kończąc na 1994 roku, część okrętów typu Yankee było stopniowo wycofywanych ze służby w roli jednostek balistycznych (SSBN), a następnie przystosowywanych do innych zadań. Był to skutek podpisania układu o ograniczeniu zbrojeń strategicznych SALT II (Strategic Arms Limitation Talks). Układ ten zahamował także rozwój radzieckich pocisków balistycznych model SS-N-17 Snipe, co miało duży wpływ ma losy projektu 667AM Nawaga M (Yankee II).
        Cały projekt 667AM Nawaga M (Yankee II) rozpoczął się podczas prac modernizacyjnych jednostek projektu 667A Nawaga do standardu 667AU Nawaga. Na jednym z okrętów typu Yankee o numerze taktycznym K-140, pociski model R-27 (SS-N-6 Serb Mod. 1) wymienione zostały na system balistyczny model D-11 (RSM-45), a nie jak na pozostałych jednostkach na D-5U (4K10U). Wykorzystywał on rakiety model R-31 (3M17), które w kodzie zachodnim określone były jako SS-N-17 Snipe. Były to pierwsze pociski przeznaczone dla marynarki wojennej Związku Radzieckiego, które napedzane były przez paliwo stałe, a nie jak w przypadku poprzednich konstrukcji przez paliwo ciekłe.
        Odpowiednie prace modernizacyjne na jednostce K-140 rozpoczęły się w czerwcu 1977 roku w stoczni w Siewierodwińsku i dobiegły końca w lutym 1978 roku. Następnie rozpoczęły się próby morskie, które trwały do sierpnia 1979 roku. Jednostka ponownie znalazła się w szeregach marynarki wojennej Związku Radzieckiego w 1980 roku. Głównym inżynierem odpowiedzialnym za opracowanie planów przebudowy był O. Y. Margolin, pracujący w Specjalnym Biurze Projektowym SKB-143 (Spetsjalnoje Konstruktorskoje Biuro) (obecnie biuro to znane jest jako Morskie Biuro Projektowe Malahit - Morskoje Biuro Maszinostrojenija Malahit. Utworzone ono zostało w 1977 roku z SKB-143 i z Biura Projektowego TsPB Wolna). W efekcie modernizacji okręt z rakietami R-31 (3M17) otrzymał oznaczenie 667AM Nawaga M, natomiast w kodzie zachodnim znany był jako typ Yankee II. Jednocześnie wszystkie pozostałe jednostki określane zaczęły być jako typ Yankee I.
        Szczegółowe dane taktyczno-techniczne przebudowanego okręty typu Yankee II nie są znane. Jest prawdopodobne, że wraz z rakietami wymieniony został system kierowania ogniem. Niezależnie od zakresu modernizacji, wprowadzone zmiany spowodowały wzrost wyporności podwodnej z 9300 ton do 10000 ton oraz zmniejszenie liczby wyrzutni z 16 do 12 sztuk. Zabieg ten był konieczny, gdyż nowe rakiety były większe. Nie chodziło tu o srednicę, ale o wysokość, która wymusiła podwyższenie przedziału dla pocisków. W efekcie za kioskiem powstał garb, który musiał stosunkowo łagodnie kończyć się w tylnej części. By tego dokonać konieczne było wygospodarowanie dodatkowej przestrzeni do odpowiedniego uformowania garba, dlatego liczba silosów została zmniejszona. Modernizacja miała wpływ nie tylko na wygląd, ale także na samo funkcjonowanie okrętu. Jako że rakiety model R-31 (3M17) (SS-N-17 Snipe) wykorzystywały paliwo stałe, można było zastosować tak zwany "zimny start". Pociski były wyrzucane z wyrzutni przez sprężone powietrze i dopiero nad powierzchnią następował zapłon silnika. Dotychczas silnik rozpoczynał pracę w wyrzutni, która uprzednio zalewana była wodą. Dzięki "zimnemu startowi" w znaczący sposób skrócony został czas przygotowań do odpalenia oraz zmniejszony został hałas, który przy uruchamianiu silników w silosie był bardzo duży. Istniało wiele teorii na temat przeznaczenia jednostki typu Yankee II. Jedna z nich mówiła, że pociski model R-31 (3M17) (SS-N-17 Snipe) mają możliwość szybkiego przeprogramowania i zmiany celów, tak by można nimi było zaatakować grupy lotniskowcowe.
        W czerwcu 1979 roku pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi podpisany został drugi układ o ograniczeniu zbrojeń strategicznych SALT II. W gruncie rzeczy był on jedynie uściśleniem limitów ilościowych i jakościowych, które zawarte zostały w pierwszym układzie SALT I, podpisanym w 1974 roku, ale tylko przez Związek Radziecki i Stany Zjednoczone. Na mocy porozumień SALT II ograniczona została maksymalna liczba balistycznych okrętów podwodnych, które oba mocarstwa mogły posiadać. W efekcie starsze jednostki typu Yankee I były na początku lat 80-tych XX wieku wycofywane ze służby, jednak nie kierowano ich do stoczni złomowych. Przystosowywane one były do wykonywania wielu różnych zadań, nie związanych z prowadzeniem odstraszających patroli oceanicznych. W efekcie powstało wiele różnych wersji jednostek typu Yankee. Układ SALT II wpłynął także na projekt 667AM Nawaga M (typ Yankee II). Jego treść zabraniała dalszych prac rozwojowych nad balistycznymi okrętami podwodnymi, przez co powstała tylko jedna jednostka typu Yankee II o numerze taktycznym K-140.
        W kontekście układu SALT II we wrześniu 1979 roku okręt o numerze taktycznym K-420 skierowany został na próby jako nosiciel nowych rakiet manewrujących model 3M25 Meteorit-M, które w kodzie zachodnim znane były jako SS-N-24 Scorpion. Pociski te wykorzystywały system P-750 Grom. Przebudowa, prowadzona w stoczni w Siewierodwińsku, rozpoczęła się w 1980 roku i trwała do 1986 roku. Jednostka K-420 powróciła w szeregi marynarki wojennej Związku Radzieckiego w lutym 1990 roku.
        Modernizacja obejmowała wprowadzenie dużej ilości zmian. Kadłub okrętu wydłużony został ze 130 metrów do 153 metrów. Sekcja znajdująca się za kioskiem, uprzednio przenosząca rakiety model R-27 (SS-N-6 Serb Mod. 1.) została poszerzona o około trzy metry, tak że gabaryt ten wynosił nie 12 metrów a 15 metrów. Liczba samych wyrzutni zredukowana została z 16 do 12 sztuk. Nowe silosy umieszczone zostały pod skosem w stronę dziobu. Znajdowały się one na zewnątrz sztywnego kadłuba zewnętrznego. Przy okazji modernizacji wymieniony został także układ hydrolokacyjny oraz system kierowania ogniem. Zainstalowano także nowocześniejszy zintegrowany system komunikacji model Mołnia-LM-1. Usprawniono również system nawigacyjny. Jednostka typu Yankee Sidecar otrzymała bezwładnościowy system model Tobol-AT. Nowością w stosunku do typu Yankee I było wprowadzenie systemu nawigacji satelitarnej model ADK-3M Szljuz. Na głębokości peryskopowej był on w stanie otrzymywać informacje o położeniu gwiazd, co w znacznym stopniu poprawiło dokładność danych, jak również celność wystrzeliwanych pocisków. Poprawiona została także łączność radiowa. Obok holowanej anteny o bardzo niskiej częstotliwości fal VLF (Very Low Frequency) zainstalowano kolejne holowane urządzenia model Lastoczka, które wykorzystywało skrajnie nieskie fale radiowe ELF (Extremely Low Frequency). Za pomocą tej anteny można było utrzymać komunikację z okrętem zanurzonym maksymalnie na głębokości 100 metrów. W efekcie wszystkich zmian wyporność podwodna wzrosła do 13650 ton, a zanurzenie do 8,7 metra.
        Zmodernizowana jednostka otrzymała oznaczenia 667M Andromeda, natomiast w kodzie zachodnim określana była jako typ Yankee SSGN lub typ Yankee Sidecar. Program budowy rakiet model 3M25 Meteorit-M (SS-N-24 Scorpion) zakładał, że będą to pociski dalekiego zasięgu o długości około 15 metrów, które przenosić będą dwie głowice jądrowe. Miały one nadać nowy wymiar sile uderzeniowej Związku Radzieckiego. Ostatecznie cały projekt został zawieszony w 1992 roku, a jednostka K-420 pozostała okrętem bez głównego uzbrojenia.
        Kolejną odmianą okrętów typu Yankee, przenoszącą rakiety manewrujące, były jednostki projektu 667AT Grusza, które w kodzie zachodnim znane były jako typ Yankee Notch. Były to okręty, które także powstały na mocy układu SALT II, jednak wpływ na to miała również radziecka doktryna, zgodnie z którą definitywnie nie wycofywano ze służby uzbrojenia, które jeszcze mogło być skutecznie wykorzystane w innych zadaniach. W latach 1978 - 1991 do nowej roli przystosowanych zostało sześć jednostek. Trzy z nich o numerach taktycznych K-253, K-395 i K-423 przeszły przebudowę w stoczni w Siewierodwińsku. Na okręcie K-253 miało to miejsce w przedziale od maja 1984 roku do grudnia 1988, na K-395 od czerwca 1988 roku do grudnia 1991 roku, a na K-423 od października 1978 roku do grudnia 1987 roku. Kolejne trzy jednostki o numerach taktycznych K-408, K-236 oraz K-399 zostały zmodernizowane w stoczni we Władywostoku. W przypadku K-408 miało to miejsce od października 1984 roku do lipca 1988 roku. Jeżeli chodzi o jednostki K-236 i K-399 to znane są tylko daty rozpoczęcia modernizacji, które odpowiednio przypadają na listopad 1979 roku oraz na styczeń 1982 roku. Być może z powodów finansowych obie przebudowy nie zostały zakończone i w 10 lat od rozpoczęcia modernizacji okręty wycofano ze służby w zastanym stanie postępu prac. Istnieją także informacje, że w latach 1983 - 1985 do standardu Yankee Notch przystosowana została siódma jednostka o numerze taktycznym K-26.
        Okręty typu Yankee Notch otrzymały pociski model RK-55 (3M10), które w kodzie zachodnim znane były jako SS-N-21 Sampson. Wykorzystywały one system model 3K10 Granat. W odróżnieniu do typu Yankee Sidecar, przedział za kioskiem, mieszczący silosy, nie został powiększony w tak znaczący sposób. Jego szerokość wzrosła jedynie do 12,8 metra. Został także nieco podwyższony. Liczba wyrzutni wynosiła osiem sztuk, po cztery na każdej burcie. Nie były to zwykłe silosy VLS (Vertical Launching System), a zwykłe poziome wyrzutnie torpedowe kalibru 533 mm., których wyloty znajdowały się zaraz za kioskiem. Na obu burtach ustawione były one jedna pod drugą, a ich wyloty były pod skosem zwróconym w stronę dziobu. W efekcie pociski manewrujące wystrzeliwane były na boki do przodu. Przedział, gdzie uprzednio mieściły się pionowe wyrzutnie VLS został przemieniony na magazyn dla 32 rakiet model RK-55 (3M10) (SS-N-21 Sampson). Co do uzbrojenia torpedowego istnieje kilka teorii. Pierwsza z nich przypuszcza, że wyrzutnie torpedowe zostały niezmienione. Inne źródła podają, że jednostki przystosowane zostały do wystrzeliwania torped model Typ 65-73, które popularnie nazywane są jako Typ 65. Począwszy od 1993 roku torpedy te znane są także pod eksportową nazwą DT. Zgodnie z tą informacją jest również możliwe, że część okrętów projektu 667 AT Grusza (Yankee Notch) wyposażonych zostało w nowsze torpedy Typu 65-76 Kit, w oznaczeniu eksportowym określanych jako DST-92. Wszystkie pociski Typu 65 mogą być wystrzeliwane tylko z wyrzutni kalibru 650 mm., których oryginalnie typ Yankee nie posiadał. Możliwość zastosowania tych torped może być potwierdzana przez fakt, że w ówczesnym Związku Radzieckim jednostki projektu 667AT Grusza często określane były jako myśliwskie okręty podwodne. Taka klasyfikacja usprawiedliwiałaby montaż wyrzutni torpedowych o większym niż 533 mm. kalibru. Istnieją także informacje, że dwie wyrzutnie torpedowe kalibru 400 mm. zostały zastąpione nie przez kaliber 650 mm., a przez 533 mm., co oznaczałoby, że okręty typu Yankee Notch posiadałyby sześć wyrzutni jednego, standardowego kalibru. Tym samym z uzbrojenia zmodernizowanych jednostek zniknęłyby torpedy zwalczania okrętów podwodnych model SET-40 (MGT-2). Wydaje się, że właśnie to jest prawdziwą informacją, gdyż pojawia się ona w źródłach rosyjskich.
        Niezależnie od wątpliwości dotyczących uzbrojenia torpedowego, modernizacja do standardu typu Yankee Notch spowodowała zwiększenie długości kadłuba do 141,5 metra, natomiast wyporności podwodnej do 11500 ton. Zmieniono również główne wyposażenie hydrolokacyjne oraz system kierowania ogniem. Usprawniono także bezwładnościowy system nawigacyjny, dostosowując go do standardu Tobol-AT. Współpracował z nim system nawigacji satelitarnej model ADK-3M Szljuz. Zainstalowano także zintegrowanysystem komunikacji model Mołnia-LM-1.
        Jeszcze inną wersją jednostek typu Yankee, powstałą w wyniku układu SALT II, jest projekt 667AK Akson-1. W latach 1979 - 1983 okręt o numerze taktycznym K-403 przebudowany został na jednostkę do zadań specjalnych, w kodzie zachodnim znaną jako typ Yankee Pod. Modernizacja przeprowadzona została w stoczni w Siewierodwińsku. W miejsce sekcji, w której uprzednio znajdowały się silosy dla rakiet balistycznych, zamontowano urządzenia komunikacyjne oraz wyposażenie potrzebne do obsługi kompleksu hydrolokacyjnego model MGK-540 Skat-3 (Shark Gill). Składał się on z dziobowego hydrolokatora pasywno-aktywnego oraz pasywnej anteny holowanej, która umieszczona została w specjalnej kopule na rufowym sterze kierunku. Jednostka otrzymała także zintegrowany system komunikacji model Mołnia-LM. Warte zaznaczenia jest to, że uzbrojenie torpedowe, podobnie jak rakietowe, zostało zdemontowane.
        W sierpniu 1987 roku w stoczni we Władywostoku rozpoczęła się modernizacja kolejnego okrętu o numerze taktycznym K-415. Przebudowa otrzymała oznaczenie 09780 Akson-2, natomiast w kodzie zachodnim nic się nie zmieniło, i podobnie jak K-403 jednostka K-415 zaliczana była do typu Yankee Pod. Modernizacja, do której okręt wyznaczony został w maju 1987 roku, obejmowała instalację nowego kompleksu hydrolokacyjnego model Irtysz-Amfora. Składał się on ze sferycznej anteny model Amfora, oraz wspomagającego go hydrolokatora model Irtysz. Cały kompleks miał być testowany na jednostce K-415, a później zainstalowany na najnowszych rosyjskich balistycznych okrętach podwodnych projektu 955 Borei. Przebudowa i dostosowanie do nowej roli jednostki doświadczalnej dla nowego systemu hydrolokacyjnego wymogła zwiększenie gabarytów okrętu. Dziób miał zostać wdatnie powiększony. Miał być szerszy, a jego wysokość większa od reszty kadłuba, tak że okręt miał wyglądać jakby na dziobie miał bańkę. Poza tym planowano także wymianę bezwładnościowego systemu nawigacji na model Medwiedista, współpracujący ze zautomatyzowanym systemem nawigacji model Simfonija. Jednak modernizacja K-415 nie została zakończona, a okręt został wycofany ze służby i oczekuje na złomowanie. Nie doprowadzenie przebudowy do końca mogło wizać się z pieniędzmi. Wprwadzenie tak wielu zmian było prawdopodobnie bardzo kosztownym przedsięwzięciem.
        W 1991 roku powróciły plany przebudowy do standardu 09780 Akson-2. W stoczni w Siewierodwińsku na okręcie K-403, znanego już wtedy jako typ Yankee Pod, rozpoczęto przebudowę, która w odróżnieniu od jednostki K-415 dobiegła końca. Miało to miejsce w sierpniu 1995 roku, a okręt powrócił w szeregi marynarki wojennej Rosji w listopadzie 1996 roku. Udane przeprowadzenie projektu 09780 Akson-2 było prawdopodobnie możliwe dlatego, że już wcześniej okręt K-403 przeszedł modernizację do standardu 09780 Akson-1. Dzięki temu można było nie przeprowadzać takiej ilości prac, jakiej wymagała jednostka K-415. Tym samym obniżyły się koszty całego przedsięwzięcia, które teraz mogło być zrealizowane.
        W grudniu 1990 roku do służby w marynarce wojennej Związku Radzieckiego oddana została do służby jeszcze jedna, ostatnia wersja jednostek typu Yankee. Okręt ten, o numerze taktycznym K-411, znany był jako typ Yankee Stretch, natomiast w oznaczeniu rosyjskim jako projekt 09774. Przebudowa tej jednostki rozpoczęła się w październiku 1983 roku, jednak już w kwietniu 1982 roku okręt był wyznaczony do modernizacji, która była wynikiem podpisania układu o ograniczeniu zbrojeń strategicznych SALT II. Przebudowa jednostki K-411 odbyła się w stoczni w Siewierodwińsku i polegała na dostosowaniu jej do roli nosiciela miniaturowych okrętów podwodnych projektu 1083.1 Paltus. W efekcie przebudowy kadłub został wydłużony do 162,5 metra, czyniąc z okrętu K-411 najdłuższą wersję typu Yankee. Podobnie jak typ Yankee Pod, wersja Yankee Stretch wykorzystywana była do prowadzenia badań oceanograficznych, jako jednostka ratownicza oraz do zadań wywiadowczych. Z tego względu całe uzbrojenie, rakietowe i torpedowe, zostało zdemontowane. Zmodernizowany został system hydrolokacyjny, jednak nie ma spójności co do tej danej. Niektóre źródła podają, że hydrolokator pasywno-aktywny model MGK-100 Kercz (Shark Teeth) wymieniony został na model MGK-400 Rubikon (Shark Gill), a według innych informacji na model MGK-300 Rubin. Zainstalowano także system nawigacji bezwładnościowej model Medwiedista, współpracujący ze zautomatyzowanym system nawigacji model Simfonija.
        W latach 1988 - 1994 większość zmodernizowanych okrętów typu Yankee została wycofana ze służby. Według raportów w szeregach marynarki wojennej Rosji pozostały tylko dwie jednostki o numerach taktycznych K-411 (Yankee Stretch) oraz K-420 (Yankee Sidecar). Niektóre źródła podają, że w służbie są jeszcze dwa okręty o numerach K-395 (Yankee Notch) i K-403 (Yankee Pod).

TYPY OKRĘTÓW
PODWODNYCH

Myśliwskie
okręty podwodne:

.:Agosta
.:Amethyste
.:Galerna
.:Han
.:Los Angeles
.:Ming
.:Romeo
.:Rubis
.:Seawolf
.:Song
.:Swiftsure
.:Trafalgar
.:Upholder
.:Victoria
.:Walrus
.:Zeeleeuw

Balistyczne
okręty podwodne:

.:Benjamin Franklin
.:Delta
.:Ethan Allen
.:George Washington
.:Hotel
.:Jin
.:L'Inflexible
.:Lafayette
.:Le Redoutable
.:Le Triomphant
.:Ohio
.:Resolution
.:Typhoon (Tajfun)
.:Vanguard
.:Xia
.:Yankee (Jankes)


UZBROJENIE

Rakiety balistyczne
typu SLBM:

.:JL (Ju Lang)
.:Polaris
.:Poseidon
.:Seria M
.:SS-N-4 Sark
.:SS-N-5 Sark
.:SS-N-6 Serb
.:SS-N-8 Sawfly
.:SS-N-17 Snipe
.:SS-N-18 Stingray
.:SS-N-20 Sturgeon
.:SS-N-23 Skiff
.:Trident

Rakiety
przeciwokrętowe:

.:Hsiung Feng
.:Naval Strike Missile
.:SSM-1B
.:SSM-700K Hae Sung
.:xGM-84 Harpoon

Pociski manewrujące:

.:Hyunmoo III
.:xGM-109 Tomahawk

Rakietotorpedy:

.:ASROC
.:Hong Sahng-uh
.:SUBROC

Torpedy:

.:Mk 44
.:Mk 46
.:Mk 50 Barracuda
.:Mk 54 MAKO
.:MU 90 Impact
.:Stingray

Rakiety
przeciwlotnicze:

.:Evolved Sea Sparrow
.:Rolling Airframe Missile
.:Sea Sparrow
.:Standard Missile

Zestawy obrony
bezpośredniej CIWS:

.:Meroka
.:Mk 15 Phalanx
.:SGE-30 Goalkeeper

Amunicja:

.:BTERM
.:EX-171 (Mk 171)
.:Vulcano


RÓŻNE ARTYKUŁY

.:Forty-one for freedom
.:Koncepcja MEKO
.:Projekt 621
(typ Gawron)
.:Radary serii
BridgeMaster E
.:SSBN-X
.:US Navy SLBM
.:Wypadki i awarie SSBN


INNE

.:Strona główna
.:Linki

Współczesne okręty wojenne
Copyright © Mateusz Ossowski