TYPY OKRĘTÓW
NAWODNYCH

Lotniskowce:

.:Centaur
.:Chakri Naruebet
.:Charles de Gaulle
.:Clemenceau
.:Enterprise
.:Giuseppe Garibaldi
.:Hermes
.:Invincible
.:John F. Kennedy
.:Kitty Hawk
.:Kuznetsov
.:Nimitz
.:Principe de Asturias
.:Sao Paulo
.:Viraat

Krążowniki:

.:Jeanne d'Arc
.:Kara
.:Kiev (Kijów)
.:Kirov
.:Slava
.:Ticonderoga
.:Vittorio Veneto

Niszczyciele:

.:Arleigh Burke
.:Atago
.:Audace
.:Cassard
.:Charles F. Adams
.:Delhi
.:Georges Leygues
.:Iroquois
.:Kashin
.:KDX-1
(Kwanggaeto-Daewang)
.:KDX-2
(Chungmugong Yi Sun-shin)
.:KDX-3
(Sejong-Daewang)
.:Keelung
.:Kidd
.:Kimon
.:Kongou
.:Lanzhou
.:Luda
.:Luhai
.:Luhu
.:Luigi Durand de la Penne
.:Lujang
.:Lutjens
.:Maraseti
.:Perth
.:Rajput
.:Sheffield
.:Sovremenny
.:Spruance
.:Suffren
.:Tourville
.:Tribal
.:Udaloy (Udałoj)

Fregaty:

.:Adelaide
.:Al Madinah
.:Al Riyadh
.:Almirante Brown
.:Álvaro de Bazán
.:Anzac
.:Aradu
.:Artigliere
.:Barbaros
.:Brahmaputra
.:Brandenburg
.:Bremen
.:Broadsword
.:Cheng Kung
.:De Zeven Provincien
.:Duke
.:Elli
.:Floreal
.:Fridtjof Nansen
.:Godavari
.:Halifax
.:Hydra
.:Jacob van Heemskerck
.:Jianghu
.:Jiangwei
.:Kang Ding
.:Karel Doorman
.:Kortenaer
.:Krivak
.:La Fayette
.:Lekiu
.:Lupo
.:Maestrale
.:Naresuan
.:Neustrashimy (Nieustraszimyj)
.:Niteroi
.:Oliver Hazard Perry
.:Sachsen
.:Santa María
.:Soldati
.:Talwar
.:Thetis
.:Tromp
.:Ulsan
.:Valour
.:Vasco da Gama
.:Venti
.:Wielingen
.:Yavuz

Korwety:

.:Niels Juel
.:Visby

Typ Krivak (FFG)

| Krivak I / Krivak II | Krivak III | Krivak Mod. | dane taktyczno-techniczne | rysunki | lista okrętów |

ostatnia aktualizacja: 03.09.2009 r.

KRIVAK III:

Okręty rosyjskie w wersji
Krivak III:

Okręt w służbie ukraińskiej
(wersja Krivak III):

        Fregaty typów Krivak I oraz Krivak II były platformą wyspecjalizowaną w zwalczaniu okrętów podwodnych. Duży nacisk położony na tego rodzaju misje zaowocował tym, że projekt 1135 Buriewiestnik i 1135M Buriewiestnik posiadał bardzo ograniczone możliwości w walce z celami nawodnymi i powietrznymi. Uzbrojenie zainstalowane na pokładach, nie licząc przeciwpodwodnego, w zasadzie mogło być wykorzystane jedynie jako środki defensywne, choć i ta rola okazała się zbyt wymagająca. Z tego względu na przełomie lat 70-tych i 80-tych XX wieku ruszyły prace nad projektem 1135.1 Nieriej (znanym także jako 1135P Nieriej), którego celem było zwiększenie możliwości zwalczania obiektów nawodnych i powietrznych. Nowe jednostki określone zostały na Zachodzie jako typ Krivak III. W Związku Radzieckim sklasyfikowano je jako okręty ochrony pogranicza PSKR (Pogranicznyj Storożewoj KoRabl), gdyż planowano iż będą one służyć w straży granicznej na Dalekim Wschodzie.
        Zmiany w stosunku do poprzednich wersji okrętów były duże. Wymienione zostały systemy radiolokacyjne i hydrolokacyjne, przekonfigurowaniu uległo uzbrojenie, ale najbardziej widocznym była nowa struktura tylniej nadbudówki oraz pokład lotniczy na rufie. Nowy zestaw uzbrojenia i wyposażenia elektronicznego sprawił, że jednostki przeznaczone były do wykonywania innego rodzaju misji niż fregaty typów Krivak I oraz Krivak II. Podstawowym zadaniem było prowadzenie dozoru i wykrywanie celów nawodnych. Główny ciężar poszukiwania i niszczenia okrętów podwodnych spoczął na śmigłowcu pokładowym.
        Łącznie rozpoczęto budowę dziewięciu jednostek typu Krivak III. Wszystkie okręty konstruowane były w stoczni Zaliw w Kerczu (Sudostroitelnyj Zavod Zaliw), a położenie stępki pod pierwszy z nich nastąpiło w sierpniu 1981 roku. W latach 1983 - 1990 do służby wcielonych zostało siedem fregat projektu 1135.1 Nieriej. Wszystkie znalazły się w morskim oddziale ochrony pogranicza, który podporządkowany był Komitetowi Bezpieczeństwa Państwowego KGB przy Radzie Ministrów ZSRR (Komitiet Gosudarstwiennoj Biezopastnosti pri Sowietie Ministrow SSSR).
        W lipcu 1991 roku w stoczni Zaliw w Kerczu wystartowała budowa ósmej fregaty, która w zamierzeniu także miała trafić do morskich oddziałów KGB. Okręt planowano ochrzcić imieniem "Kirow" jednak po upadku Związku Radzieckiego nazwę zmieniono na "Liatsis", a później na "Poltawa". Koniec radzieckiej państwowości zaowocował powstaniem wielu nowych państw, w tym Ukrainy. Pociągnął za sobą także problemy finansowe w nowym państwie rosyjskim, co negatywnie odbiło się na siłach zbrojnych wszystkich rodzajów. Nieukończona ósma fregata typu Krivak III, wodowana w marcu 1992 roku, utknęła w stoczni, gdyż nie było pieniędzy na sfinalizowanie prac wykończeniowych. Ostatecznie w marcu 1993 roku jednostka przejęta została przez marynarkę wojenną Ukrainy, która ukończyła okręt i wcieliła do służby w lipcu 1993 roku pod nazwą "Hetman Sagajdacznyj".
        Dziewiąta jednostka typu Krivak III miała otrzymać nazwę "Krasnyj Wympiel". Koniec Związku Radzieckiego spowodował zmianę imienia na "Bierzin", a następnie na "Zaliw". Podobnie jak w przypadku ósmego okrętu, fregata przejęta została przez ukraińską flotę, która zaplanowała nadanie nazwy "Hetman Wiszniewieckij". W lutym 1996 roku z powodu braku pieniędzy budowa zastała zarzucona.
        Jednostka "Hetman Sagajdacznyj" została okrętem flagowym marynarki wojennej Ukrainy, a jej portem macierzystym stała się baza w Sewastopolu. W 1994 roku fregata odbyła rejs do Francji by uczestniczyć w obchodach 50-tej rocznicy inwazji w Normandii, a w 1995 roku odwiedziła port w Abu Dhabi podczas Międzynarodowych Targów Przemysłu Obronnego IDEX-95 (International Defence Exhibition & Conference). W listopadzie 2006 roku rozpoczął się kapitalny przegląd fregaty w państwowej stoczni imienia 61. Komunardów (Sudostroitelnyj Zawod Imieni 61 Kommunarda) w Mikołajewie. Prace trwały do listopada 2007 roku. Obecnie jednostka "Hetman Sagajdacznyj" jest jedynym pozostałym w służbie w marynarce wojennej Ukrainy okrętem należącym do typoszeregu Krivak.
        Upadek Związku Radzieckiego w 1991 roku sprawił, że siły ochrony pogranicza KGB podporządkowane zostały marynarce wojennej. Tym samym jednostki typu Krivak III znalazły się w strukturach floty. W 1993 roku utworzona została Straż Granicy Morskiej Rosji. Nowe struktury miały charakter bardziej straży granicznej niż morskich sił obrony wybrzeża, co cechowało strukturę w KGB. Do nowej organizacji przetransferowane zostały wszystkie fregaty projektu 1135.1 Nieriej. Tym samym okręty powróciły do zadań ochrony pogranicza na Dalekim Wschodzie. W 1998 roku do rezerwy przesunięta została jednostka "Dzierżinskij". W 2008 roku prawdopodobnie wszystkie okręty znajdowały się w służbie, nie licząc jednej fregaty w rezerwie. Wątpliwości dotyczą okrętu "Oriol", który według jednych źródeł został już wycofany ze służby, a według innych pozostaje w pierwszej linii. Obecnie ze względów finansowych jednostki pozostałe w szeregach Straży Granicy Morskiej Rosji rzadko wychodzą w morze, nie wszystkie systemy okrętowe są w gotowości operacyjnej, a załogi są niekompletne.
        Projekt okrętów typu Krivak III zasadniczo różnił się od swoich wcześniejszych wersji jedynie w kilku miejscach. Kadłub pozostał w niezmienionej formie. Wyposażono go w stabilizatory płetwowe model UKA-135, podzielono na 14 wodoszczelnych przedziałów, a do jego konstrukcji użyto stali. Struktura nadbudówek, podobnie jak na typie Krivak I oraz Krivak II wykonana została z lekkich stopów aluminium. Praktycznie niezmieniony kształt zachowała bryła przedniej nadbudówki. W przypadku jednostki "Mienżinskij" podobnie sytuacja miała się z głównym masztem, znajdującym się na jej szczycie. Dopiero od drugiej zbudowanej fregaty o nazwie "Dzierżinskij" kratownicowy maszt zastępowany był przez formę bardziej zamkniętą (skrzynkową). Z części rufowej projektu 1135.1 Nieriej usunięta została artyleria okrętowa oraz wyrzutnia pocisków przeciwlotniczych, a na ich miejsce pojawił się hangar i pokład lotniczy dla śmigłowca. Uzbrojenie lufowe przeniesiono do sekcji dziobowej. Wszystkie wprowadzone zmiany w stosunku do projektów 1134 Buriewiestnik i 1135M Buriewiestnik zaowocowały zwiększeniem wyporności standardowej do 3458 ton.
        Układ napędowy pozostał bez zmian. Fregaty projektu 1135.1 Nieriej otrzymały siłownię model M7, która pracowała w układzie COGAG (COmbined Gas And Gas turbine). Złożona była z dwóch marszowych turbin gazowych model M62 o łącznej mocy 14950 KM oraz dwóch turbin dla prędkości maksymalnych model M8K o łącznej mocy 40000 KM. Zwiększenie wyporności jednostek typu Krivak III spowodowało spadek prędkości maksymalnej o jeden węzeł. Maksymalny zasięg wynosił 4995 mil morskich, który osiągany był przy prędkości 14 węzłów.
        Większość systemów uzbrojenia jednostek typu Krivak III skupionych było w dziobowej części. Zadania zwalczania okrętów podwodnych były istotą poprzednich wersji Krivak I oraz Krivak II. W przypadku projektu 1135.1 Nieriej możliwości walki z nieprzyjacielskimi jednostkami podwodnymi zostały nieco ograniczone poprzez usunięcie wyrzutni dla rakietotorped. Bez zmian pozostawiono system model Smiercz-2, złożony z dwóch 12-prowadnicowych wyrzutni model RBU-6000 dla rakietowych bomb głębinowych model RGB-60. Na śródokręciu po obu burtach zainstalowane były dwie poczwórne wyrzutnie torpedowe kalibru 533 mm. model DTA-53 dla torped model SET-65. Jednostki mogły także być wyposażone w torpedy zwalczania okrętów nawodnych model 53-65K.
        W stosunku do poprzednich wersji system hydrolokacyjny fregat typu Krivak III został zmieniony. Okręty otrzymały opracowany przez Centralny Instytut Badawczy Morfizpribor kompleks model MGK-335 Platina-S (Bull Horn), króry wykorzystywał hydrolokator kadłubowy model MG-335. Złożony był także z systemu identyfikacji okrętów podwodnych IFF (Identfication Friend / Foe) oraz akustycznego systemu komunikacji z jednostkami nawodnymi i podwodnymi. Hydrolokator model MG-335 Platina (Bull Horn) mógł pracować w trybie pasywnym, prowadząc nasłuch i śledząc obiekty. Wówczas zasięg dochodził do 30 kilometrów. W trybie aktywnym, wykorzystywanym do poszukiwania i naprowadzania zasięg zmniejszał się do sześciu kilometrów. Promień poszukiwania hydrolokatora model MG-335 Platina wynosił 130 stopni. Niektóre źródła podają, że fregaty projektu 1135.1 Nieriej wyposażono także w hydrolokator o zmiennej głębokości zanurzania model MG-345 Bronza (Ox Tail), jednak wydaje się to mało prawdopodobne, gdyż kompleks model MGK-335 Platina-S (Bull Horn) charakteryzuje się brakiem systemu o zmiennej głębokości zanurzania. Praca wszystkich elementów systemu zwalczania i wykrywania okrętów podwodnych była koordynowana przez system kierowania ogniem przeciwpodwodnym model Purga, który został opracowany przez Centralny Instytut Naukowo-badawczy Granit.
        Usunięcie wyrzutni dla rakietotorped zrekompensowane zostało przez zapewnienie jednostkom typu Krivak III możliwości bazowania jednego śmigłowca firmy Kamov model Ka-27PL (Helix-A). Na nim spoczął główny, ofensywny ciężar walki z jednostkami podwodnymi. Pokład lotniczy oraz hangar znalazł się w rufowej części jednostek, zajmując mniej więcej jedną trzecią całej długości pokładu. Na dachu hangaru umieszczony został radar nawigacyjny model MR-312 Naiada-2, który wykorzystywany był do kontroli lotów. Maszynę model Ka-27PL (Helix-A) można było wykorzystywać także do zwalczania celów nawodnych, uzbrajając śmigłowiec w pociski przeciwokrętowe.
        Do zwalczania obiektów nawodnych mogła być także użyta armata kalibru 100 mm. model AK-100. Znajdowała się ona w części dziobowej fregat w miejscu, gdzie na projektach 1135 Buriewiestnik i 1135M Buriewiestnik przewidziano wyrzutnię dla rakietotorped. Zasięg artylerii model AK-100 w walce c celami nawodnymi i lądowymi wynosił 15 kilometrów, natomiast szybkostrzelność 60 strzałów na minutę. Ogień z wieży koordynowany był przez radar model MR-114 Lew (Kite Screech-A). Ostrzał można było także prowadzić przy pomocy elektrooptycznego (optronicznego) celownika, w który wieża była wyposażona. Armata model AK-100 wykorzystywana była także jako broń przeciwlotnicza o zasięgu do ośmiu kilometrów.
        Obrona przed nadlatującymi pociskami przeciwokrętowymi mogła być prowadzona jedynie na krótkim dystansie. Jednostki typu Krivak III wyposażono w unowocześniony system model 4K-33M Osa-MA, który wykorzystywał jednostopniowe przeciwlotnicze pociski napędzane paliwem stałym model 9M-33M2 (SA-N-4B Gecko). Miały one zasięg 15 kilometrów i mogły niszczyć cele lecące na wysokości od 25 metrów do siedmiu kilometrów. Wystrzeliwane one były z jednej, dziobowej, dwuramiennej wyrzutni model ZIF-122. Gdy system znajdował się w stanie spoczynku wyrzutnia była schowana pod pokładem i przykryta dwuczęściowym rozsuwanym włazem. Przed wystrzeleniem system podnoszony był do góry z załadowanymi i gotowymi do akcji pociskami. Łącznie fregaty projektu 1135.1 Nieriej posiadały zapas 20 rakiet, które kierowane były za pomocą jednego radaru model MPZ-301 Baza (Pop Group).
        Istotnym wzmocnieniem obrony przeciwlotniczej w stosunku do poprzednich wersji typoszeregu Krivak było zamontowanie artyleryjskiego systemu obrony bezpośredniej CIWS (Close-In Weapons System). Składał się on z dwóch sześciolufowych działek kalibru 30 mm. model AK-630M, zamontowanych po jednym na każdej burcie na wysokości hangaru dla śmigłowca. Szybkostrzelność działek wynosiła 3000 strzałów na minutę, natomiast zasięg dochodził do trzech kilometrów. Kierowanie ogniem zapewniał jeden radar model MR-123 Wympiel (Bass Tilt). Obok samego kierowania system wyznaczał cele i wypracowywał konieczne dane do prowadzenia skutecznego ostrzału. Praca radaru model MR-123 Wympiel (Bass Tilt) wspomagana była przez system telewizyjny. Rezerwowym systemem kierowania były dwa celowniki optyczne, po jednym na każde działko.
        Dodatkowa obrona przed nadlatującymi pociskami przeciwokrętowymi zapewniana była przez cztery ręcznie ładowane, 16-lufowe wyrzutnie celów pozornych model KL-101. Stanowiły one część systemu model PK-16, który zainstalowany był także na poprzednich wersjach fregat.
        Obok elementów uzbrojenia także wyposażenie elektroniczne okrętów projektu 1135.1 Nieriej różniło się od tego na jednostkach projektów 1135 Buriewiestnik oraz 1135M Buriewiestnik. W zakresie czujników okrętowych główna zmiana zaszła w systemie obserwacji przestrzeni powietrznej i nawodnej. Na szczycie głównego masztu zainstalowany został trójwspółrzędny radar model MR-750 Fregat-MA (Top Plate). W przypadku pierwszej zbudowanej fregaty "Mienżinskij" antena na głównym maszcie była taka sama jak na okrętach typu Krivak II (model MR-310U Angara-M - Head Net-C). Po wykryciu nieprzyjacielskich obiektów informacje przesyłane były do systemu dowodzenia i kierowania ogniem. W tym zakresie również zaszła zmiana w stosunku do typów Krivak I oraz Krivak II. Fregaty typu Krivak III wykorzystywały system model Sapfir-U7. Z kolei system komunikacji pozostał ten sam i był to model Tajfun-3. Do nawigacji wykorzystywany był jeden radar model MR-212/201 Wajgacz-U (Palm Frond), który służył także do obserwacji przestrzeni nawodnej. Jego antena zainstalowana była na głównym maszcie. Nad mostkiem kapitańskim zainstalowano kolejny radar nawigacyjny model Wolga (Don Kay) lub model MR-312 Naiada-1.
        System walki elektronicznej złożony był z kompleksu model MP-401 Start (Bell Shroud/Bell Squat), który przechwytywał wiązki radarowe, oceniał kierunek największego zagrożenia dla fregat i prowadził zakłócenia na najbardziej niebezpiecznych kierunkach. Okręty wyposażone były także w system ostrzegający o wiązkach laserowych model Spektr-F (Half Cup). Nie ma jednak informacji ile takich czujników zostało zamontowanych. Na głównym maszcie znajdował się także system identyfikacji "swój czy obcy" (IFF - Identfication Friend / Foe) model High Pole B.
        Zadania stawiane przed fregatami projektu 1135.1 Nieriej były odmienne od tych, które stały przed poprzednimi okrętami typoszeregu. Głównym celem było wykrywanie wrogich jednostek nawodnych oraz patrolowanie morskiej granicy państwa. Z tego względu, oceniając całą konstrukcję należy wziąć pod uwagę nieco inne parametry, gdyż charakter wykonywanych misji wymagał większej uniwersalności wyposażenia.
        W zakresie walki z okrętami podwodnymi niewątpliwą zaletą było bazowanie na pokładzie jednego śmigłowca. Dzięki niemu możliwe stało się wykrywanie i niszczenie wrogich jednostek podwodnych na dalekich dystansach, nawet bez posiadania przez jednostki rakietotorped. Z uwagi na zadania patrolowe ich wyrzutnia zastąpiona została przez jedną armatę kalibru 100 mm., która jest bardziej przydatna w misjach patrolowych. Śmigłowiec również pozytywnie wpływa na możliwość wykonywania tego rodzaju zadań, gdyż zwiększa możliwy do przeszukania obszar, a dzięki możliwości uzbrojenia w pociski przeciwokrętowe czyni z fregat typu Krivak III liczącego się przeciwnika.
        Bolączką okrętów poprzednich wersji był brak systemu obrony bezpośredniej. Na jednostkach projektu 1135.1 Nieriej niedociągnięcie to zostało usunięte poprzez instalację dwóch działek kalibru 30 mm. model AK-630M. Każde z działek chroniło jedną burtę przed nadlatującymi pociskami, jednak promień ich ostrzału głównie skupiał się na części rufowej. Wadą całego systemu był fakt zainstalowania tylko jednego radaru kierowania ich ogniem. Oznaczało to, że oba działka nie mogły jednocześnie znajdować się w użyciu, co ograniczało zdolności obronne przed zmasowanym atakiem z więcej niż jednej strony. Nie zmienia to jednak tego, że instalacja dwóch zestawów model AK-630M wzmocniła obronność jednostek, podobnie jak unowocześnione pociski model 9M-33M2 (SA-N-4B Gecko), które miały nieco większy zasięg i mniejszy pułap minimalny, który był niezwykle istotny w zwalczaniu nisko lecących rakiet przeciwokrętowych.
        Zaletą projektu 1135.1 Nieriej jest również sama konstrukcja, która bardzo dobrze sprawdziła się na poprzednich wersjach fregat, charakteryzując się dużą żywotnością, dobrą dzielnością morską i warunkami bytowymi załogi. Na uwagę zasługuje także unowocześnienie systemów hydrolokacyjnych i elektronicznych, tak by odpowiadały ówczesnym wymaganiom.
        Biorąc pod uwagę fakt, że typ Krivak III nie był przeznaczony do zadań ofensywnych, a jedynie do patrolowych, należy stwierdzić, że były to okręty udane. Niedociągnięcia w systemie obrony bezpośredniej oraz wyposażenie walki elektronicznej, które według zachodnich norm nie pozwala na skuteczne działanie na otwartych wodach, nie mają większego znaczenia w patrolowaniu wód granicznych. Wydaje się, że okręty te spełniły postawione przed nimi wymagania, podobnie jak cały typoszereg Krivak.

TYPY OKRĘTÓW
PODWODNYCH

Myśliwskie
okręty podwodne:

.:Agosta
.:Amethyste
.:Galerna
.:Han
.:Los Angeles
.:Ming
.:Romeo
.:Rubis
.:Seawolf
.:Song
.:Swiftsure
.:Trafalgar
.:Upholder
.:Victoria
.:Walrus
.:Zeeleeuw

Balistyczne
okręty podwodne:

.:Benjamin Franklin
.:Delta
.:Ethan Allen
.:George Washington
.:Hotel
.:Jin
.:L'Inflexible
.:Lafayette
.:Le Redoutable
.:Le Triomphant
.:Ohio
.:Resolution
.:Typhoon (Tajfun)
.:Vanguard
.:Xia
.:Yankee (Jankes)


UZBROJENIE

Rakiety balistyczne
typu SLBM:

.:JL (Ju Lang)
.:Polaris
.:Poseidon
.:Seria M
.:SS-N-4 Sark
.:SS-N-5 Sark
.:SS-N-6 Serb
.:SS-N-8 Sawfly
.:SS-N-17 Snipe
.:SS-N-18 Stingray
.:SS-N-20 Sturgeon
.:SS-N-23 Skiff
.:Trident

Rakiety
przeciwokrętowe:

.:Hsiung Feng
.:Naval Strike Missile
.:SSM-1B
.:SSM-700K Hae Sung
.:xGM-84 Harpoon

Pociski manewrujące:

.:Hyunmoo III
.:xGM-109 Tomahawk

Rakietotorpedy:

.:ASROC
.:Hong Sahng-uh
.:SUBROC

Torpedy:

.:Mk 44
.:Mk 46
.:Mk 50 Barracuda
.:Mk 54 MAKO
.:MU 90 Impact
.:Stingray

Rakiety
przeciwlotnicze:

.:Evolved Sea Sparrow
.:Rolling Airframe Missile
.:Sea Sparrow
.:Standard Missile

Zestawy obrony
bezpośredniej CIWS:

.:Meroka
.:Mk 15 Phalanx
.:SGE-30 Goalkeeper

Amunicja:

.:BTERM
.:EX-171 (Mk 171)
.:Vulcano


RÓŻNE ARTYKUŁY

.:Forty-one for freedom
.:Koncepcja MEKO
.:Projekt 621
(typ Gawron)
.:Radary serii
BridgeMaster E
.:SSBN-X
.:US Navy SLBM
.:Wypadki i awarie SSBN


INNE

.:Strona główna
.:Linki

Współczesne okręty wojenne
Copyright © Mateusz Ossowski