TYPY OKRĘTÓW
NAWODNYCH

Lotniskowce:

.:Centaur
.:Chakri Naruebet
.:Charles de Gaulle
.:Clemenceau
.:Enterprise
.:Giuseppe Garibaldi
.:Hermes
.:Invincible
.:John F. Kennedy
.:Kitty Hawk
.:Kuznetsov
.:Nimitz
.:Principe de Asturias
.:Sao Paulo
.:Viraat

Krążowniki:

.:Jeanne d'Arc
.:Kara
.:Kiev (Kijów)
.:Kirov
.:Slava
.:Ticonderoga
.:Vittorio Veneto

Niszczyciele:

.:Arleigh Burke
.:Atago
.:Audace
.:Cassard
.:Charles F. Adams
.:Delhi
.:Georges Leygues
.:Iroquois
.:Kashin
.:KDX-1
(Kwanggaeto-Daewang)
.:KDX-2
(Chungmugong Yi Sun-shin)
.:KDX-3
(Sejong-Daewang)
.:Keelung
.:Kidd
.:Kimon
.:Kongou
.:Lanzhou
.:Luda
.:Luhai
.:Luhu
.:Luigi Durand de la Penne
.:Lujang
.:Lutjens
.:Maraseti
.:Perth
.:Rajput
.:Sheffield
.:Sovremenny
.:Spruance
.:Suffren
.:Tourville
.:Tribal
.:Udaloy (Udałoj)

Fregaty:

.:Adelaide
.:Al Madinah
.:Al Riyadh
.:Almirante Brown
.:Álvaro de Bazán
.:Anzac
.:Aradu
.:Artigliere
.:Barbaros
.:Brahmaputra
.:Brandenburg
.:Bremen
.:Broadsword
.:Cheng Kung
.:De Zeven Provincien
.:Duke
.:Elli
.:Floreal
.:Fridtjof Nansen
.:Godavari
.:Halifax
.:Hydra
.:Jacob van Heemskerck
.:Jianghu
.:Jiangwei
.:Kang Ding
.:Karel Doorman
.:Kortenaer
.:Krivak
.:La Fayette
.:Lekiu
.:Lupo
.:Maestrale
.:Naresuan
.:Neustrashimy (Nieustraszimyj)
.:Niteroi
.:Oliver Hazard Perry
.:Sachsen
.:Santa María
.:Soldati
.:Talwar
.:Thetis
.:Tromp
.:Ulsan
.:Valour
.:Vasco da Gama
.:Venti
.:Wielingen
.:Yavuz

Korwety:

.:Niels Juel
.:Visby

Typ Hotel (SSBN)

| opis | projekt 701 | dane taktyczno-techniczne | rysunki | lista okrętów |

ostatnia aktualizacja: 07.07.2007 r.

PROJEKT 701:

        Zbudowane na przełomie lat 50-tych i 60-tych XX wieku balistyczne okręty podwodne projektu 658, na zachodzie znane jako typ Hotel, okazały się mało przydatnym komponentem strategicznego systemu Związku Radzieckiego. Wykluczenie marynarki wojennej z istotnej roli w tym systemie przypieczętowane zostało w 1960 roku, kiedy utworzone były Strategiczne Siły Rakietowe, które przejęły główny ciężar atakowania celów lądowych. Sytuacja taka spowodowana była kiepskimi osiągami jednostek typu Hotel i małym zasięgiem pocisków systemu D-2 (4K50) model R-13 (3M50) (SS-N-4 Sark), które co więcej można było odpalać tylko z pozycji wynurzonej. W obliczu tego w latach 1964 - 1970 przeprowadzono prace modernizacyjne okrętów do standardu 658M (typ Hotel II), jednak nie przyniosły one znaczących efektów. Nowe rakiety model R-21, na zachodzie znane jako SS-N-5 Sark, nadal miały ograniczony zasięg, co zmuszało jednostki typu Hotel II do pokonywania całego Atlantyku i Pacyfiku w celu rażenia wyznaczonych obiektów w Stanach Zjednoczonych. Nie była to sytuacja komfortowa dla marynarki wojennej Związku Radzieckiego, gdyż rodziła wiele komplikacji i zmniejszała szansę skrytego dotarcia do rejonów patrolowania. Co więcej od pierwszej połowy lat 60-tych XX wieku Stany Zjednoczone mocno rozwijały nasłuchowy system ostrzegawczy SOSUS (SOund SUrveillance System), składający się z podwodnych hydrofonów umieszczonych na trasach radzieckich okrętów balistycznych. Rozwiązaniem tego problemu byłoby wprowadzenie do służby w marynarce wojennej rakiet interkontynentalnych, przez co jednostki nie musiałyby pokonywać rojących się od sił zwalczania okrętów podwodnych oceanów. Odpalanie pocisków następowałoby w bliskiej odległości od własnych wybrzeży, a dodatkową ochroną byłby fakt znajdowania się w zasięgu własnego lotnictwa, bazującego na lądzie.
        W 1963 roku Specjalne Biuro Projektowe SKB-385 (Spetsjalnoje Konstruktorskoje Biuro), którego dyrektorem był V. P. Makajew, rozpoczęło wstępne prace nad projektem interkontynentalnego pocisku o zasięgu dochodzącym do 4440 mil morskich, czyli około 8000 kilometrów. Była to pierwsza rakieta o tak dużym zasięgu, mogąca być odpalana z okrętu podwodnego. Znana ona była jako model R-29 (SS-N-8 Sawfly Mod. 1) i wykorzystywała system model D-9 (4K75) Vysota. W tym samym 1963 roku Doświadczalne Biuro Projektowe OKB-16 (Oltno Konstruktorskoje Biuro) rozpoczęło przygotowywanie projekt 701, będącego modernizacją okrętów projektu 658, przystosowanego do odpalania nowych rakiet. Głównymi wykonawcami tego projektu byli A. S. Smirnow oraz N. F. Szulcenko.
        W tym samym czasie nad tym samym problemem pracowało Doświadczalne Biuro Projektowe OKB-52, którego dyrektorem był V. N. Czełomjej. Zgodnie z ich koncepcją opracowane zostały balistyczne okręty podwodne projektu 702. Ich uzbrojenie miało składać się z morskiej wersji interkontynentalnych rakiet model UR-100, na zachodzie znanych jako SS-11 Sego. Pociski przeznaczone dla marynarki wojennej miały wykorzystywać system model D-8, którego projekt w 1964 roku przedstawiony został przez Doświadczalne Biuro Projektowe OKB-18. Głównym inżynierem tych prac był S. N. Kowalew.
        Za propozycją projektu 702 przemawiało wiele czynników, ktre w ówczesnym czasie starali się podkreślać eksperci, chcąc przekonać władze Związku Radzieckiego do tego rozwiązania. Poddawali oni w wątpliwość zasięg rakiet zaprojektowanych przez Specjalne Biuro Projektowe SKB-385 oraz skuteczność zastosowanego w nich bezwładnościowego systemu naprowadzania. Zaletą zbudowania morskiej wersji rakiet model UR-100 (SS-11 Sego) miało być to, ze rozwiązanie to było tańsze, opierając się na już istniejącej konstrukcji. Co więcej elementy pocisków SS-11 Sego wykorzystywane były do opracowania systemu anty balistycznego ABM (Anti-Ballistic Missile) model Taran. Przy jego okazji można było opracować nowe rakiety bez konieczności uruchamiania osobnego programu, co dawało spore oszczędności. Poza tym wszelkie dalsze modyfikacje byłyby łatwiejsze do przeprowadzenia, gdyż wywodząc się z rodziny UR-100 za pomocą jednego programu rozwojowego można było unowocześnić oba modele rakiet.
        Pomimo licznych argumentów przemawiających za rozwiązaniem zaproponowanym przez Doświadczalne Biuro Projektowe OKB-52 oraz OKB-18 we wrześniu 1964 roku podjęto decyzję o wdrożeniu w życie projektu 701 z rakietami balistycznymi model R-29 (SS-N-8 Sawfly Mod. 1). Do tego programu wyznaczony został okręt o numerze taktycznym K-145. Przebudowa tej jednostki rozpoczęła się w grudniu 1965 roku w stoczni w Siewierodwińsku i dobiegła końca w 1970 roku. Modernizacja wymagała wprowadzenia radykalnych zmian. Długość całkowita okrętu powiększona została ze 114 metrów do 130 metrów. Spowodowane to było wstawieniem dodatkowej sekcji z trzema wyrzutniami rakiet. Tym samym kiosk jednostek znacznie się wydłużył, stając się najdłuższym na świecie. Jako że okręt miał być wyposażony w sześć pocisków model R-29, wymianie uległ stary system D-2 (4K50), zastąpiony nowym modelem D-9 (4K75) Vysota, który obsługiwał interkontynentalne rakiety SS-N-8 Sawfly Mod. 1.
        Podczas modernizacji do standardu 701 zmianie uległa także dziobowa część, która nie miała już tak ostrego początku. Była to konieczna zmiana formy, gdyż hydrolokator pasywno-aktywny MG-200 Arktika-M wymieniony został na model MGK-100 Kercz, w kodzie zachodnim znany jako Shark Teeth. Podczas przebudowy zainstalowano także hydrolokator aktywny model MG-519 Arfa (Mouse Roar), który przeznaczony był do wykrywania min. Modernizacji poddano też radar nawigacyjny i dozoru nawodnego. Okręt K-145 po przystosowaniu do standardu 701 wykorzystywał radar model MRP-25, w kodzie zachodnim znany jako Snoop Tray. Przebudowie poddano również rufowe stery.
        Po zakończeniu modernizacji do standardu 701 pociski model R-29 (SS-N-8 Sawfly Mod. 1) rozpoczęły pierwsze próbne starty z okrętów podwodnych. Pierwszy start odbył się na Morzu Białym w grudniu 1971 roku z przebudowanego okrętu projektu 701, który w kodzie zachodnim znany był jako typ Hotel III. Kolejne testy przeprowadzono między sierpniem a grudniem 1972 roku, w których uczestniczyła także pierwsza zbudowana jednostka typu Delta I o numerze taktycznym K-279. Oficjalnie nowe rakiety model R-29 weszły do służby w marcu 1974 roku, wówczas osiągnęły pełną operacujną gotowość, natomiast okręt typu Hotel III rozpoczął swój pierwszy patrol z tymi pociskami w 1976 roku. Jednostka wycofana została ze służby w 1989 roku, a następnie całkowicie rozbrojona i przygotowana do przechowywania do czasu podjęcia decyzji o złomowaniu lub innym losie.
        Przebudowa okrętu K-145 do standardu typu Hotel III była dobrym pomysłem, gdyż w obliczu wytwarzania wysokiego hałasu forsowanie całego Atlantyku lub Pacyfiku było bardzo ryzykowne i niemal pewnie wiązało się z wykryciem przez nasłuchowy system ostrzegawczy SOSUS i wrogie jednostki. Dzięki interkontynentalnym pociskom model R-29, których zasięg wynosił 4380 mil morskich, czyli około 7900 kilometrów, jednostka projektu 701 mogła razić cele w Stanach Zjednoczonych z bezpiecznej odległości, z własnych wód terytorialnych. Tym samym szanse przetrwania okrętu, nawet tak głośnego jak wszystkie wersje typu Hotel były całkiem spore. Wejście do służby nowych rakiet SS-N-8 Sawfly Mod. 1, w szczególności w połączeniu z okrętami typu Delta I, wydatnie zwiększyło żywotność systemu strategicznego Związku Radzieckiego. Dawał on teraz znacznie większe możliwości, gdyż nawet nowocześniejsze od typu Hotel III jednostki typu Yankee nie mogły atakować wyznaczonych celów z własnych wód terytorialnych, musząc wpłynąć na Atlantyk, a tym samym przemykać się obok systemu SOSUS i zachodnich sił zwalczania okrętów podwodnych. Warte zaznaczenia jest to, że w 1974 roku, kiedy do służby oficjalnie weszły pociski model R-29 (SS-N-8 Sawfly Mod. 1), marynarka wojenna Stanów Zjednoczonych nie miała w swoim arsenale rakiet o tak dużym zasięgu. Pociski model Poseidon C-3, z których wówczas korzystały amerykańskie balistyczne okręty podwodne mogły razić cele z odległości maksymalnie 3100 mil morskich, czyli około 5600 kilometrów. Dopiero w 1979 roku weszły do służby rakiety model Trident I C-4, które mniej więcej dorównywały zasięgiem radzieckiej konstrukcji R-29. Trzeba jednak powiedzieć, że amerykańskie konstrukcje wykorzystywały paliwo stałe, a nie ciekłe, co stwarzało mniejsze problemy eksploatacyjne i było bezpieczniejsze. Co więcej okręty przenoszące pociski były o wiele cichsze i trudniejsze do wykrycia.
        Pomimo radykalnej poprawy wartości bojowej, jednostka K-145 nadal pozostawała konstrukcją przestarzałą, odbiegającą poziomem technologicznym od okrętów amerykańskich. Wstawienie dodatkowego modułu z silosami zwiększającymi liczbę rakiet do sześciu sztuk wpłynęło na pogorszenie właściwości hydrodynamicznych całej konstrukcji, a warunki bytowe załogi nie uległy poprawieniu.
        Podobnie jak w przypadku projektu 658 (typ Hotel I) i 658M (typ Hotrel II) ogólna ocena typu Hotel III wypada negatywnie, chociaż nie tak radykalnie ze względu na rakiety o dużym zasięgu. Odpalając pociski z własnych wód terytorialnych wróg miałby dużo czasu na zlikwidowanie zagrożenia, natomiast chcąc wystrzelić rakiety z bliższej odległości nadal pozostawał problem skrytego przedarcia się przez Atlantyk lub Pacyfik. W obu sytuacjach okręt typu Hotel III nie był doskonałą platformą. Późniejsze jednostki balistyczne Związku Radzieckiego powoli zmieniały tą sytuację, stając się coraz cichsze i wyposażone w mniejsze i bezpieczniejsze pociski.

TYPY OKRĘTÓW
PODWODNYCH

Myśliwskie
okręty podwodne:

.:Agosta
.:Amethyste
.:Galerna
.:Han
.:Los Angeles
.:Ming
.:Romeo
.:Rubis
.:Seawolf
.:Song
.:Swiftsure
.:Trafalgar
.:Upholder
.:Victoria
.:Walrus
.:Zeeleeuw

Balistyczne
okręty podwodne:

.:Benjamin Franklin
.:Delta
.:Ethan Allen
.:George Washington
.:Hotel
.:Jin
.:L'Inflexible
.:Lafayette
.:Le Redoutable
.:Le Triomphant
.:Ohio
.:Resolution
.:Typhoon (Tajfun)
.:Vanguard
.:Xia
.:Yankee (Jankes)


UZBROJENIE

Rakiety balistyczne
typu SLBM:

.:JL (Ju Lang)
.:Polaris
.:Poseidon
.:Seria M
.:SS-N-4 Sark
.:SS-N-5 Sark
.:SS-N-6 Serb
.:SS-N-8 Sawfly
.:SS-N-17 Snipe
.:SS-N-18 Stingray
.:SS-N-20 Sturgeon
.:SS-N-23 Skiff
.:Trident

Rakiety
przeciwokrętowe:

.:Hsiung Feng
.:Naval Strike Missile
.:SSM-1B
.:SSM-700K Hae Sung
.:xGM-84 Harpoon

Pociski manewrujące:

.:Hyunmoo III
.:xGM-109 Tomahawk

Rakietotorpedy:

.:ASROC
.:Hong Sahng-uh
.:SUBROC

Torpedy:

.:Mk 44
.:Mk 46
.:Mk 50 Barracuda
.:Mk 54 MAKO
.:MU 90 Impact
.:Stingray

Rakiety
przeciwlotnicze:

.:Evolved Sea Sparrow
.:Rolling Airframe Missile
.:Sea Sparrow
.:Standard Missile

Zestawy obrony
bezpośredniej CIWS:

.:Meroka
.:Mk 15 Phalanx
.:SGE-30 Goalkeeper

Amunicja:

.:BTERM
.:EX-171 (Mk 171)
.:Vulcano


RÓŻNE ARTYKUŁY

.:Forty-one for freedom
.:Koncepcja MEKO
.:Projekt 621
(typ Gawron)
.:Radary serii
BridgeMaster E
.:SSBN-X
.:US Navy SLBM
.:Wypadki i awarie SSBN


INNE

.:Strona główna
.:Linki

Współczesne okręty wojenne
Copyright © Mateusz Ossowski